Hôm nay câu đó là kim chỉ nam cho mọi việc tôi làm: từ cách tôi viết một bài quảng cáo, tư vấn một người bệnh, cho đến cách tôi dạy người khác kinh doanh. Nhưng tôi không sinh ra đã hiểu nó. Tôi học được bằng trải nghiệm, bằng cả những cú vấp đau. Đây là hành trình ấy — kể thật, từ đầu.
Cậu bé mê hai thứ: kinh doanh và học
Từ rất nhỏ, tôi đã mê hai thứ tưởng chừng chẳng liên quan: kinh doanh và học.
Tôi có thể ngồi học quên cả thời gian — không phải vì bị bắt, mà vì tôi thật sự thấy sướng khi hiểu ra một điều mới. Rồi quay sang, đầu tôi lúc nào cũng đầy những ý tưởng buôn bán vặt vãnh: hôm nay bán cái này, mai nghĩ cách kiếm tiền từ cái kia. Hai đam mê đó không phải giai đoạn nhất thời. Chúng lớn lên cùng tôi, và đến hôm nay vẫn còn nguyên vẹn — chỉ là ở một quy mô khác.
Song song với sách vở, tôi sống bằng thể thao. Tôi biết bơi gần đủ các kiểu, biết đá bóng, nhưng mê nhất và gắn bó nhất là cầu lông. Chính môn thể thao này, không ngờ, lại dạy tôi bài học quan trọng đầu tiên — mà nó chẳng liên quan gì đến cầu lông cả.
Cầu lông dạy tôi rằng: giỏi một việc khác với giúp người khác giỏi
Tôi chơi cầu lông nghiêm túc, không phải kiểu phong trào cho vui. Tôi từng giành huy chương cấp tỉnh Hà Nam, đứng trên bục cao nhất ở giải cầu lông Đại học Kinh tế Quốc dân, và có thêm vài huy chương ở các giải phong trào Hà Nội.
Nhưng điều khiến tôi nhớ mãi không phải mấy tấm huy chương. Mà là một chuyện nhỏ lặp đi lặp lại: mỗi lần tôi chỉ cho bạn bè cách đánh, họ tiến bộ nhanh đến mức chính họ cũng ngạc nhiên. Tôi giải thích một cú đánh, một bước chân, theo cách dễ hiểu hơn hẳn người bình thường. Bạn bè bắt đầu rủ nhau “nhờ thằng Tùng chỉ cho”.
Lúc đó tôi chưa gọi tên được, nhưng giờ nhìn lại thì rõ: thứ tôi giỏi nhất không đơn thuần là tự mình làm được, mà là làm cho người khác cũng làm được. Đó là lần đầu tôi chạm vào tài năng cốt lõi của đời mình — khả năng dạy, khả năng truyền đạt. Một tài năng mà suốt nhiều năm tôi vẫn xem nhẹ, vì cứ tưởng “ai chẳng làm được như thế”.
Vào nghề: bốn năm lăn lộn với marketing và bán hàng
Lớn lên, tôi chọn đi đúng vào thứ mình mê. Tôi học Quản trị Kinh doanh, chuyên sâu Marketing tại Đại học Kinh tế Quốc dân, rồi bước thẳng vào nghề mà không vòng vo.
Gần bốn năm, tôi làm marketing và bán hàng gần như toàn bộ các mảng — từ xây nội dung, làm thị trường, đến trực tiếp tư vấn và chốt đơn. Tôi không gói mình trong một ô việc nhỏ; tôi muốn hiểu cả guồng máy chạy thế nào.
Và tôi từng tưởng rằng, với chừng đó kiến thức trường lớp cộng kinh nghiệm thực chiến, mình đã hiểu bán hàng. Sự thật là lúc đó tôi mới thuộc kỹ thuật, chứ chưa hiểu bản chất. Phải đến khi vấp một cú thật đau, tôi mới nhận ra khoảng cách giữa hai điều đó lớn đến mức nào.
Cú vấp đầu đời trên internet — khúc ngoặt của cả hành trình
Lần đầu nghiêm túc làm trên internet, tôi thất bại.
Tôi lao vào sản xuất nội dung mỗi ngày, hừng hực, tự tin. Nhưng nội dung của tôi không tạo ra giá trị thật để thu hút đúng người đang cần tôi giúp. Tôi mải làm cho nó hay, cho nó vui, cho nó nhiều người xem — và vô tình biến kênh của mình thành một thứ kênh giải trí. Lượt xem thì có, nhưng sai tệp, sai người, sai mục tiêu. Người đến với tôi không phải người sẽ mua, và người sẽ mua thì không thấy tôi đâu.
Gốc rễ của cái sai, tôi nhận ra sau này, nằm ở chỗ: tôi cứ chăm chăm nghĩ “mình bán cái gì, bán thế nào” mà quên mất việc giải quyết vấn đề của khách hàng. Tôi đặt sản phẩm của mình vào trung tâm, thay vì đặt nỗi đau của người khác vào trung tâm.
Cái giá của thất bại đó, đổi lại, là một bài học tôi giữ đến tận bây giờ:
“Cái gì ta chưa biết, là vì ta chưa làm nó — và chưa làm đủ nhiều lần.”
Tôi đã làm. Tôi đã sai. Và chính cái sai ấy dạy tôi điều mà không một khoá học nào có thể nhồi vào đầu tôi nổi nếu tôi chưa từng tự mình trả giá: bán hàng phải bắt đầu từ vấn đề của khách, chứ không phải từ sản phẩm của mình.
Đi học lại từ gốc, và những người thầy
Sau cú vấp, tôi không bỏ cuộc — tôi đi học lại, lần này nghiêm túc và có hệ thống. Tôi học qua các chương trình như IPS, SSS, và đặc biệt là người thầy đã truyền cảm hứng lớn cho tôi, anh Phạm Thành Long. Có vài bài học từ giai đoạn này đã trở thành niềm tin nền, đi theo tôi trong mọi quyết định:
- “Phải đào giếng trước khi chết khát.” Mối quan hệ và cộng đồng là tài sản thật sự — và phải xây dựng nó từ sớm, từ trước khi mình cần đến nó. Bán hàng kiểu chộp giật, có việc mới đi tìm người, là kiểu chết khát rồi mới cuống cuồng đào giếng.
- Công thức 10/90. Một chuyện xảy ra chỉ quyết định 10% cảm xúc của tôi; 90% còn lại nằm ở cách tôi phản ứng với nó. Chính bài học này giữ tôi đứng dậy được sau mỗi lần vấp, thay vì gục xuống.
- Tư duy dùng AI trong một thời đại mà công nghệ thay đổi đến chóng mặt — học cách để công cụ làm đòn bẩy, chứ không bị nó bỏ lại phía sau.
Càng học, càng làm, tôi càng thấy mọi con đường đều dẫn về cùng một điểm hội tụ: giá trị cho khách hàng đến trước, doanh số đến sau. Không có ngoại lệ.
Trở về với di sản của gia đình
Có một điều tôi luôn mang theo: tôi là con của lương y Trần Trọng Hưng. Gia đình tôi giữ một bài thuốc gia truyền chữa viêm xoang và viêm mũi dị ứng — thứ đã đi qua nhiều đời và giúp được rất nhiều người bệnh tìm lại những đêm ngủ ngon.
Khi tôi đặt chuyên môn marketing của mình lên chính sản phẩm của gia đình, tất cả những bài học cũ bỗng sáng rõ. Tôi nhận ra mình không hề “đi bán thuốc”. Tôi đang mang một giải pháp đến cho những con người đang khổ sở thật sự — vì nghẹt mũi triền miên, vì những đêm trằn trọc không thở nổi, vì một căn bệnh đeo bám họ năm này qua năm khác và bào mòn cả tinh thần.
Khi bạn nhìn công việc của mình theo cách đó, mọi thứ thay đổi. Tôi không còn viết để “thuyết phục ai đó móc ví”. Tôi viết để người đang đau biết rằng có một con đường. Cách tôi tư vấn, cách tôi lắng nghe, cách tôi nói — tất cả đều khác, vì điểm xuất phát đã khác.
Hôm nay, tôi tin điều này
Tất cả những chặng đường ấy — cậu bé mê kinh doanh, những tấm huy chương cầu lông, bốn năm trong nghề, cú vấp đầu đời, những người thầy, và di sản gia đình — đều dẫn tôi về đúng một câu:
Giúp đỡ mọi người giải quyết vấn đề của họ là cách marketing và xây dựng thương hiệu cá nhân tốt nhất.
Với tôi, điều đó cụ thể thành hai niềm tin nghề nghiệp:
- Marketing không phải là làm điều mình thích làm, mà là làm điều khách hàng thật sự cần.
- Bán hàng không phải là thuyết phục ai đó mua một thứ, mà là giúp đúng người giải quyết đúng vấn đề của họ.
Nghe thì đơn giản, nhưng tôi đã phải trả giá bằng một thất bại và nhiều năm mới hiểu thấu. Tư duy cốt lõi của bán hàng, rút gọn lại, chỉ nằm trong hai chữ: giúp đỡ.
Nơi tôi đang đi tới
Tôi đặt cho mình ba việc dài hạn, và nếu để ý, bạn sẽ thấy cả ba đều là một dạng giúp đỡ:
- Cứu người bệnh viêm xoang và viêm mũi dị ứng — đưa bài thuốc gia truyền của gia đình lên chuẩn chính quy (GMP), công bố và đưa ra thị trường, để nó đến được với nhiều người hơn nữa, chứ không chỉ gói gọn trong tiếng lành đồn xa.
- Khai sáng marketing và bán hàng cho người mới — những người đang loay hoay, đang làm sai cách, đang mãi không bán được hàng dù sản phẩm của họ tốt. Tôi muốn chỉ cho họ con đường mà tôi đã phải vấp mới tìm ra.
- Lan toả lối sống khoẻ mạnh, tích cực và hạnh phúc — vì tôi tin một người sống tốt mới giúp người khác bền lâu được.
Tôi muốn xây một công việc tử tế trên internet, một hệ thống có thể tự vận hành, để có đủ tự do mà làm nhiều hơn nữa những việc tôi tin.